Konu: Denizcilik Terimleri Sözlüğü, Gemici Dili

Radansa
Thimble Halatların çımalarında kasa yapmakta kullanılan madeni halka biçimindeki malzeme
Randa Bumbası
Spanker Boom Randa yelkeninin altabaşo yakasını gerip açmaya yarayan ve çatalı mizana direğine dayanan güverteye paralel seren.
Randa Bumbası Dik Ventosu
Spanker Boom Toping Lift Randa bumbasını güverteye paralel tutan ve bumbanın cundasından ana direğe alınan sübye donanım. Çatal İstinga da denilir.
Randa Gizi
Spanker Gaff Randa yelkenini sarmak için kullanılan ve birbirlerinden cunda, çatal, bel, etek isimleri ile ayırt edilen selviçeler.
Randa Yelkeni
Spanker Yelkenli bir teknede en geriye açılan yan yelkeni.
Bumba, direk,seren ve güngörmez yakasından oluşan dörtgen yelken
Rasad
Sight Gök cisimlerini inceleme.
Rasadi Mevki
Observed Position Astronomik gözlem ve hesap sonucu bulunan gemi mevkii.
Rasadi Tan
Obsarvational Twilight Güneşin, ufkun 10 derece altında bulunması hali.
Raspa
Scraper Kabaran boyaları veya paslı yerleri kazıyıp temizlemek için bir uçları kıvrık L şeklindeki veya çekiç gibi çelik aletler.
RigavoSimple Clinch Makaranın bülbülüne bağlanan halatın çımasına denir.
Rigavo Mapası
Becket Rigavonun bağlanması için makaranın alt tarafında bulunan mapa. Bülbü de denilir.
Roda
Coil, Fake Kullanılmamış, açılmamış nebati halat sargısı.
Role
Muster Gemide olması muhtemel değişik durumlara veya tehlikelere zamanında ve yerinde müdahale etmek maksadıyle personele verilen değişik görevler.
Rota
Course Geminin üzerinde gittiği yön. Yolun meridyen ile yaptığı açı.
Örnek: Rota 110 derece
Ruba Etmek
Yelkenle rüzgarı başa alarak tekneyi geriletmek
Rüşvet Güverte
Boat Deck, Spar Deck Güverte üzerinde yer işgal etmemeleri için filikaların veya serenlerin konulması için güverteye istinat eden punteller üzerine yapılan ve alabandalara yakın olan ufak güverteler.
Rüşvet Güverte
Boat Deck, Spar Deck Yolcu gemilerinde filikaların üzerine oturtulduğu kalastraların bulunduğu güverte.
Rüzgar
Wind Atmosferdeki ısı değişimi sonucunda yer değiştiren havanın meydana getirdiği esinti. Estiği yönlere göre isim alırlar.
Rüzgar üstü
Weather Side Rüzgarın estiği yön. Rüzgarın geldiği yer/yön. "
Teknenin rüzgarüstü; Rüzgarüstü tekne"
Rüzgar Yakası
Bir yelkende rüzgarın estiği taraftaki yaka.
Rüzgaraltı
Lee Rüzgarın estiği yönün aksi. Rüzgarın gittiği yön/yer.
Teknenin rüzgaraltı, rüzgaraltı tekne.

Saat Açısı
Hour Angle Bir mevkiden veya bir gök cisminden geçen meridyen ile Greenwich meridyeni arasında kalan ve batıya doğru ölçülen açıdır.
Saat Dairesi
Hour Circle Gök kutuplarından ve gök cisminden veya hamel noktasından geçen büyük daire. Saat dairesi gök cismi ile beraber hareket eder.
Sabit Arma
Standing Rigging Gemi üzerinde devamlı olarak sabit durumda bulunan direk, çarmık, giz, seren vs. Gibi donanım.
Sabit Praçilera Yelkeni
Standing Lug Kandilisası serenin dörtte birine bağlanan ve tramolalarda karulası aşırılmayan, karulası direk dibine bağlanan yelken.
Sağa Devirli Pervane
Right Hand Propeller Kıç taraftan bakıldığı zaman sancak tarafa doğru devreden pervane. Tek pervaneli gemilerde pervaneler daima sancak tarafa doğru döner. Çift pervaneli gemilerdeyse sancak taraftaki pervaneler sağa devirli, iskele taraftaki pervaneler ise sola devirlidir.
Sağanak (Civarina)
Gust Rüzgarın bölümler halinde şiddetli esmesi. [Civarina]
Sağlık Listesi
Bill of Healt Gemi kaptanına liman otoriteleri tarafından verilen ve bulunduğu liman ile seyir istikametlerinde uğrayacakları limanların sağlık durumlarını gösteren liste. Buna Sağlık Patentası da denilir.
Safra
Ballast Bir teknede denge sağlanması için sintinesine konan ağırlık.
Safra Sarnıcı
Ballast Tank Safra suyunun alındığı sintinelerdeki sarnıçlar.
Salaburun
Leech Line Yelkenlerin gradin yakalarını serene kaldırmak için gradin yakalarına donatılan selviçeler.
Salaburun Astarı
Leech Belly Salaburunların yelkene değdikçe yelken bezini aşındırmaması için yelkenin salaburunlar hizasına dikilen bez.
Salma
Bir teknenin rüzgara veya akıntıya bağlı olarak dönmesi
Salma Omurga
Drop Keel Yelkenli bir teknede içerden indirilip kaldırılan "madeni veya ağaç levha. ""centerboard"""
Salmakasası Salma omurgalı teknelerde, salmanın hareket edebilmesi için omurga üzerine yerleştirilmiş, genelde kemere yönünde desteklenmiş, birleşik kaplar prensibine göre çalışan düzen, düzenek
Salpa
Short Stay Demirin deniz dibinden kurtulması, ağırlığın zincire binmesi.
Salya Baston
Cunda yelkenlerinin açılması için serenler üzerinde bulunan cunda bastonlarının serenler üzerinden dışarıya doğru sürülmeleri için verlilen komuta.
Salya Etmek
Haul In Bir şeyi bir taraftan bir tarafa aşırmak suretiyle çekmek.
Sancak
Starboard Bayrak veya, teknenin pruva-pupa hatında sağ yarısı, sağ tarafı
Sancak Alabanda
To Put Hard Over Dümenin sancak tarafa doğru en çok basılabilmesi için verilen emir.
Sancak Gönderi
Flag Staff Kıç tarafa güverteden sancak çekmek için dikilmiş gönder.
Saravele
Furl Yelkenin sarılması için verilen komuta denir.
Savlo
Cord Sancak çekmek için kullanılan 1,5 burgatalık ince halat
Selviçe
Running, Rigging Yelkenli bir gemi armasındaki hareketli halatlar.
SerenYard Direkler üzerinde yelken açmak için ve işaret çekmek için yatay olarak bağlanmış gönder.
Seren Yakası
Head Yelkenlerin derene bağlı üst kısımları. (matafyon yakası).
Silyon Feneri
Masthead Light Gece ve karanlıkta, gemilerin seyir halindeyken pruva ve grandi direkleri cundalarında yaktıkları ufkun 20 kertelik bir sahasından berrak havada en az 5 milden görülebilen ve pruvadaki grandiye nazaran daha aşağıda olan fenerlerdir. (Beyaz renklidirler).
Sintine
Bilge Bir teknenin su hattı altında kalan iç kısmıdır.
Sintine Pompası
Bilge Pump Sintinede biriken sıvıların boşaltılması için kullanılan pompa.
Sis Kampanası
Fog Bell Demirde veya şamandrada yatan gemilerin siste mevkilerini belirtmek için çaldıkları kampana
Sis İşareti
Fog Signal Siste seyir halindeki gemilerin birbirlerine durumlarını belirtmek üzere düdükle verdikleri işaret.
Siya
Held Water Kürek çekerek tekneyi geriye itmek için verilen komut.
Soğra [Sokra]
Butt Armuz kaplamada, kısa gelen kaplama tahtalarının uçlarının birleştiği yerdeki çizgi.
Suga Etmek
To tighten a Nope or a Serew Vira edip sıkıştırmak. (Suga kastanyola, suga cıvata vb).
Suhattı (Flota)
Waterline Teknenin gövdesinde, ıslak yüzeyle kuru yüzeyi arasındaki çizgi.
Sübye Armalı
Fore and Aft Rigged Direklerinde seren yelkenleri olmayıp sadece yan yelkenleri bulunan tekneler.
Sülyen
Yeni konulan, yada raspa edilerek temizlenmiş olan çelik veya demir saçlar üzerine koruyucu olarak sürülen genellikle kırmızı renkteki astar boya
Sürme Omurga
Salma omurga da denilebilir. [Ana omurga bedenine açılan bir yarıktan aşağı yukarı hareket ettirilebilen tahta veya madeni levha şeklindeki omurga olup yelkenliteknelerde yelkenle seyir anında devrilmemek veya rüzgar altına düşmemek için kullanılır]
Sığ Su
Shoal Denizin (genellikle sahil kısmına yakın) herhangi bir kısmında teknelerin seyretmelerine uygun olmayacak şekilde az su bulunan pek derin olmayan yerlere denir.

Şaft
Shaft Gemi makinelerindeki grankın çevrimsel hareketini pervaneye ileten çelikten yapılmış silindir şeklindeki çubuk.
Şaft Bodoslaması
Propeller Post Üzerinde şaft kovanı bulunan bodoslama.
Şaft Kovanı
Shaft Pipe Şaftın dönmesi ile bodoslamanın aşınmaması için şaft göbeğine geçirilen kovan.
Şaft Yolu
Shaft Alley Makine dairesinden şaft göbeğine kadar olan ve bir insanın rahatça hareket etmesi gereken genişlik ve yükseklikte olan su geçirmez kapalı yol.
Şali
Bunting Milli sancaklarla işaret sancak ve flamalarının yapıldığı yün kumaş.
Şalopa
Shallop Filikadan büyük kürek ve yelkenle hareket eden tekne.
Şamandıra
Buoy Kullanılış şekline göre değişik biçimlerde yapılmış ve su geçirmezliği temin edilerek yüzme kabiliyeti arttırılmış sac veya ağaçtan yapılmış sarnıçlar. Kullanıldıkları yerlere göre demir, sis, palamar, fener şamandırası gibi isimler alırlar.
Şamandıra Ücreti
Buoy Dues Şamandıraya bağlanan gemiler tarafından liman başkanlıklarına ödenen ücret.
Şapka
Mast Truck Direklerin üst uçlarına geçirilmiş yuvarlak tabla
Şemsiye Demiri
Mushroom Şamandıraları sabit tutmada kullanılan iç tarafları boş yarım küre şeklindeki demirler.
Şeytan Çarmıhı
Pilot Ladder İki halat arasına ağaç basamaklarla yapılan bordadan sarkıtılan merdiven

Talvek Hattı
Thalweg Boğazlarda ortadan geçtiği varsayılan hat
Tarak Gemisi
Limanları ve geçitleri derinleştirmek için kepçeli olarak yapılmış özel gemi
Tava
Ower Platform, Lower Platform Borda iskelelerinin altında ve üstünde durulacak yer [İskele tavası]
Tavlon Güverte
Lower Deck Çok güverteli gemilerin üsten itibaren aşağıya doğru beşinci güvertesi veya
Eski harp gemilerine ait bir güverte katı
Tavlon Güverte1
Eski harp gemilerine ait bir güverte katı
Tayfa
Ticaret gemilerindeki gemiciler
Tente
Awning Güverteyi yağmur ve güneşten korumak için güverte üzerine açılan branda veya başka bir malzememden yapılmış örtü
Tente Omurgası
Awning Boom Tentenin orta kısmına ve altına konulan ağaç
Tersane
Shipyard Gemi yapılan fabrika, tezgah veya sanayi merkezi
Tirenti
Fall Bir halatın çekilen çıması
Toka Etmek
Close Up Bir şeyi yerine kadar kaldırmak [Sancak toka etmek, işaret toka]
Tramola
Tack Yelken seyirinde rüzgar üstüne çıkarak kontra değiştirmek.
Trandil
Ege/Akdeniz balıkçı/süngerci yelkenli teknesi.
Yunanca=Triandia 3:1 yaklaşık 15 m boyunda baş-kıç bodoslamalı tekne
Trim
Trim Ayar, akord.
Yelken trimi: 1.Yelken donatım-ayarı 2.Yelken-rüzgar açı ayarı
Trinket
Fore İç istrelyaya çekilen flok (=üçgencik)
Tırnak
Palm, Fluke, Anchor Blade Demirin kollarının ucundaki tırnak şeklindeki kısım

Uçkurluk
Belly for Halliard of a Flag Bir sancağın direk veya rüzgar üstü tarafındaki yakasındaki takviye edilmesi için geçirilen beyaz renkli şerit. BU taraftaki yakaya uçkurluk yalkası ve içinden geçirilen ve iki ucunda da kanca bulunan salvoya da uçkurluk salvosu denir.
Uskuna (Schooner)
Pinnace Pruva direği kabasorta armalı, grandi direği sübye armalı iki direkli yelkenli tekne.
(Pruva-pupa hattında giderek artan direk yüksekliği)
Usturmaça
Ferder Bir birinin üzerine veya rıhtıma yanaşan teknelerin bordalarının zarar görmemesi için araya koydukları ağaç, lastik, plastik veya halatlardan yapılmış olan, balon, silindir, tekerlek biçiminde yastık.
Varagele
To Travel Between Two Points Throught a Rope İki nokta arasında gerilmiş olan kuvvetlice bir halat üzerinde hareket eden bir makaraya bağlı sebet veya iskemle donamınlı insan ve eşya taşımak için kullanılan donanım.
Vardavela
Hand Rail Teknelerin küpeştelerinde ve borda iskelelerinde yolcu/mürettebatın korunması için dikilmiş bulunan sabit veya yatar-kalkar puntellerin üzerine yatay olarka geçirilmiş halat, veya demir, tiriz.
Vardavela Punteli
Guard Rail Küpeştelere konmuş olan ağaç veya demir sabit veya yatıp kalkan punteller.
Vardıya
Watch Nöbet, gün içindeki görev dönemi
Varil
Cask Mancana büyüklüğündeki madeni fıçı
Veledibarka
Fore Topmast Stay Sail Fırtınalı havalarda pruva ana istrelyası üzerine açılan flok.
Veleistralye Yelkeni
Fore Sail Pruva direğinden sonra gelen direk üzerine açılan yan yelkenin sereni
Velena
Staysail Direkler arasında istrelyalar üzerine açılan üçgen yelken(ler).
Vento
Guy Bumbaları ve mataforları bir taraftan diğer tarafa dirisa edebilmek ve sabit tutabilmek için cundalarından alınan halatlar. Bu halatlar gerekirse palangalara da bağlanır.
Vinç
Winch Gemiye yük alıp vermede kullanılan, ambar ağızlarına yakın olarak konmuş hidrolik - elektirk veya istimle açılan makineler.
Yelken teknelerinde, özellikle ıskota ve diğer halat germek için kullanılan mekanik düzenekli, el, elektrik veya hidrolik güçle çalışan düzenek.
Vira
Heave Vidayı, cıvatayı, ırgat veya vinci çevirmek sarma yönünde verilen komut.
Viya
Steady Gemi ve veya tekneyi istenilen rotaya döndükten sonra, istenilen yöne seyredilmesi için verilen komut.
Volta
Round Turn Bir halatın babaya veya biteye bir kez dolaştırmak. İtalyanca=defa,kere
Volta Almak
To Take a Turn Halatın veya demirzincirinin biribirine dolaşması

Yaka
Corner of Edge of a Sail Yelkenlerin kenar ve (köşelerine) denir.
Köşeler:
Çördek köşesi: Üçken (Markoni) yelkenlerde yelkenlerin basıldığı (hisa edildiği) mandarın bağlı olduğu üst köşe
Karula köşesi: Ana yelkende direk iveya ıstrelya dibindeki köşe
Iskota köşesi: Iskotanın bağlandığı (flok, cenova) veya yakın olduğu köşe.

Yakalar:
Orsa yakası: Rüzgarın girdiği (direk veya ıstralya) kenarı
Altabaşo yakası: Alt yaka, bumba veya güverteye yakın olan kenar
Güngörmez yakası: Rüzgarın çıktığı kenar
Yakamoz Su içinde ışık biriktirebilen tekhücrelilerin total yansıma halınde ışıldaması
Biolumunicence
Yalpa
Lurch Teknenin sancaktan iskeleye, iskeleden sancağa dalgaların bordadan alınması ile sallanması
Yalpa Omurgası
Bilge Keel Teknelerin yalpalamasını azaltmak için karina kısmına baştan kıça doğru uzunan omurga biçimindeki çıkıntı.
Yan Yelkenler
Fore and Aft Sails Yarım serenler ve gizler üzerine açılan yelkenler ile flok ve valenalar
Yapraklamak
To Flap in the Wind Yelkenlerin rüzgara yakın seyirde dolamaması.
Yarımoturak
Stretcher Kürek çekerken ayak dayanılan ağaç puntal [yatay]
Yaslamak
To fall into aGuay or Vessel Dueto Wind or Current Bir teknenin harket kabiliyetini kaybederek, akıntı veya rüzgar etkisi ile bir rıhtıma veya başka bir tekne üzerine düşmesi
Yeke
Tiller, Rudder Tiller Dümen başına takılıp dümenin istenilen tarafa basılması için kullanılan demir veya ağaçtan yapılmış kol.
Yelpaze
Dümenin su içindeki en geniş kısmı
Yetişen Tekne
Overtaking Aynı kontra ve yönde giden ve öndekine yaklaşan tekne.
Yoma
Hawser Genellikle kalın halatlara denir.
Yürya
Haul Away Bir palanganın tirentisini veya bir halatın elle çekerken üzerine yatarka mola vermeksizin çekmek
Yıldız Kuzeyden esen rüzgar